Παγκόσμια έλλειψη ‒ Η ξηρασία ανεβάζει στα ύψη τις τιμές του ηλιελαίου και του ελαιολάδου

Η ξηρασία, η κλιματική κρίση  και οι διαταραχές στην παραγωγή πιέζουν πλέον διεθνώς τις τιμές των φυτικών ελαίων και ειδικά του ηλιελαίου και του ελαιολάδου. Οι εξελίξεις αυτές έχουν σημαντικές συνέπειες για τους παραγωγούς, τους μεσάζοντες αλλά πολύ περισσότερο για τον καταναλωτή, που βλέπει το ράφι να ακριβύνει.

Τι γίνεται με το ηλιέλαιο

Στην Ευρώπη, μετά ένα πολύ ζεστό και ξηρό καλοκαίρι, οι προβλέψεις για τη φετινή συγκομιδή ηλιοσπόρου είναι ότι θα είναι από τις χειρότερες της δεκαετίας.

Η Strategie Grains εκτιμά ότι η παραγωγή ηλιελαίου στην ΕΕ θα κινηθεί γύρω στους 8,3 εκατομμύρια τόνους, μια μείωση που αν πραγματοποιηθεί θα έχει σημαντικές επιπτώσεις στη διαθεσιμότητα.

Οι τιμές στο ηλιέλαιο έχουν ήδη σκαρφαλώσει: στα γαλλικά λιμάνια βρίσκονται στα υψηλότερα επίπεδα από το Νοέμβριο του 2022. Στην Ουκρανία επίσης οι τιμές βρίσκονται σε πενταμηνιαία υψηλά επίπεδα.

Παράλληλα, η ζήτηση από την ΕΕ και άλλες περιοχές για τρόφιμα και βιοντίζελ, είναι αυξημένη, γεγονός που πολλαπλασιάζει την πίεση στην αγορά.

Τι συμβαίνει με το ελαιόλαδο

Λόγω της παρατεταμένης ξηρασίας στη Μεσόγειο, ειδικά στην Ισπανία (συνήθως η μεγαλύτερη παραγωγός ελαιολάδου), η παραγωγή έχει μειωθεί δραματικά, με συνέπεια να αυξάνονται πολύ οι τιμές.

Σύμφωνα με την Rabobank, κατά το έτος συγκομιδής 2022-23 η Ισπανία κατέγραψε πτώση παραγωγής ελαιολάδου κατά περίπου 48% σε σχέση με το προηγούμενο έτος.

Οι τιμές του ελαιολάδου έχουν φτάσει σε επίπεδα ρεκόρ: πάνω από USD 9.000/τόνο σε κάποιες αγορές όταν οι συνθήκες είναι ιδιαίτερα δυσμενείς.

Ωστόσο, έχουν υπάρξει ενδείξεις πιθανής σταθεροποίησης ή μικρής πτώσης στις τιμές, καθώς σε κάποιες περιοχές της Ισπανίας η βροχόπτωση έχει βελτιώσει κάπως τις συνθήκες ‒ αλλά κάτι τέτοιο απαιτεί χρόνο μέχρι να φανεί στα ράφια.

Επιδράσεις στην Ελλάδα & τι να αναμένεται

Αν και οι διεθνείς τιμές δεν μεταφέρονται αυτόματα στην εγχώρια αγορά, η Ελλάδα ως χώρα παραγωγός ελαιολάδου και χρήστης ηλιελαίου θα επηρεαστεί. Η αύξηση των εισαγωγών ή του κόστους για καλλιέργεια (άρδευση, λιπάσματα, ενέργεια) μπορεί να ενισχύσει τις τιμές στο εσωτερικό.

Σε περιόδους που η παραγωγή ελιών/ελαιολάδου υποφέρει λόγω καιρικών συνθηκών, όπως η ξηρασία, η Ελλάδα, όπως και η Ιταλία, η Ισπανία και η Πορτογαλία, βλέπουν μειωμένες ποσότητες ποιότητος εξαιρετικού ελαιολάδου, που είναι επίσης πιο ακριβό.

Υπάρχει πιθανότητα οι καταναλωτές να στραφούν προς εναλλακτικά φυτικά έλαια (ηλιέλαιο, σπορέλαια) είτε λόγω τιμής είτε λόγω διαθεσιμότητας, κάτι που με τη σειρά του μπορεί να ενισχύσει περαιτέρω τη ζήτηση και τις τιμές αυτών των ελαίων.